logo maarten Zweers
 

Die Zauberflöte
Mozart
Schikaneder

Een symbolische en muzikale analyse
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

CD-boek cassettes

Orfeo's nieuwe Lied
Over moraal en levensbeschouwing,
levensopdrachten en mogelijkheden
in de nieuwe tijd
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

Hermes herboren
Een megasprong in onze kijk
op wereld en leven

Een voordracht met 36 muzikale fragmenten
op 10 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bes tellen>

Het Paard van Troje
toen en nu
Een gedachtenontwikkeling over ons tijdsgewricht

Een voordracht met 12 muzikale fragmenten
op 3 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bestellen>


 
     
 
 



 
     
     
     
 
 
 

Shakespeare
Hamlet

 

Hamlet met de schedel van zijn vaders nar

Ter inleiding:

Een belangrijk gegeven om menig symbolisch verhaal te kunnen duiden is de oude gedachte dat onze westerse wereld deel uitmaakt van een grote cultuurperiode, die begon met de klassieke oudheid en in onze tijd in zijn slotfase is gekomen. De meeste legenden van onze cultuur zijn erop gebaseerd en zijn door onze grootste dichters steeds weer bezongen.
Het belangrijkste kenmerk van deze cultuurperiode is de extreme 'afdaling' in de 'verdichting' van de fysieke wereld. Die 'afdaling' brengt voor- en nadelen met zich mee. Enerzijds de ontwikkeling van onze individualiteit, de persoonlijke liefde, de democratie, de rede, de kunsten, de fysieke wetenschappen en technieken, anderzijds een verre verwijdering van de geestelijke werelden, verlies aan besef hoe alle leven een eenheid vormt, egoïsme, materialisme en hoogmoedige rationaliteit. Vele toneelstukken van Shakespeare spelen expliciet in het kader van deze cultuurperiode.
Dat er een cultuurperiode met negatieve effecten is ingetreden wordt steeds met het beeld gesymboliseerd, dat een usurpator een oude wijze vorst - koning of hertog - verbant of vermoordt en diens troon verraderlijk bestijgt. De regering van deze egoïstische, materialistische, rationele en vooral ook goddeloze vorst - de verpersoonlijking van de negatieve aspecten onze cultuur - leidt alom tot dood en ellende. Met de positieve effecten van deze cultuurperiode moet de mens nu leren de negatieve te neutraliseren. Daardoor vindt aan het slot van dit soort vertellingen de usurpator oneervol zijn einde en verovert een nieuwe generatie met hoopvolle intenties en mogelijkheden de troon. Zo ook - hoewel niet op het eerste gezicht - in Shakespeare's beroemdste werk Hamlet.

===

Ieder toneelstuk van Shakespeare bevat meerdere thema's. En dat geldt in het bijzonder voor zijn Hamlet. Maar het hoofdthema is ontegenzeggelijk de oproep die Hamlet aan het begin van het stuk van de geest van zijn vermoorde vader krijgt om hem te wreken. Aangenomen wordt dat de oude vorst een natuurlijke dood is gestorven, maar in werkelijkheid is hij vermoord door zijn broer en dus Hamlets oom. Bovendien is deze direct na de moord getrouwd met de koningin, Hamlets moeder.
Volgens de oude tradities moet Hamlet deze moord wreken en zijn oom doden. Maar in Hamlet leven ook de positieve aspecten van de nieuwe cultuur, waardoor hij anders reageert en handelt dan traditioneel. De ongenuanceerde wraak, zoals die in de oude cultuur als gerechtvaardigd werd ervaren, leeft niet meer in hem. In plaats van de vergeldende wraak hoopt hij zijn oom en moeder tot inzicht en berouw te brengen door toneelspelers de wandaad en ontrouw te laten naspelen en hen zo de spiegel van hun daden voor te houden. Als representant van de nieuwe cultuur zoekt hij de kunsten als middel om tot inzicht te komen en tracht hij, ondanks zijn wraakgevoelens, beschouwend en filosofisch één en ander te hanteren. Met één been staat hij nog in het verleden, met het andere is hij een kind van de nieuwe tijd. Wie is hij, wat moet hij doen om te zijn wie hij is? "To be or not to be: that is the question!"
We hebben in onze cultuur de vermogens van de rede enorm ontwikkeld. Dat heeft er echter ook toe geleid dat we veel van het leven op afstand zijn gaan objectiveren. We zijn toeschouwers geworden. Het gevaar van het besluiteloos afwegen, van het niet handelen dreigt. We staan vaak buiten het leven om ons heen en kijken ernaar. Daarom hebben we ook de kunsten nodig, die ons doen aanschouwen en hopelijk ons doen inleven in wat we zien.
Zoals in meer van zijn tragedies biedt Shakespeare ons - ondanks alle dood en ellende, die het laatste toneelbeeld overheersen - tot slot een hoopvolle visie op een nieuwe tijd van opgang en voorspoed.

 
Komende Voordrachten: